Dấu hiệu nhận biết trẻ lệch lạc giới tính

Ngay từ khi sinh ra, không ai có thể tự quyết định giới tính của mình. Thế nhưng một dấu hiệu đáng ngại là trong giới trẻ hiện nay xuất hiện nhiều hơn các em không sống thật với giới tính của mình. Tình trạng này có nguyên nhân từ sự lệch lạc giới tính khi còn nhỏ.

Thông thường, từ 18 - 30 tháng tuổi, đa số bé trai biết mình sẽ trở thành con trai và bé gái trở thành con gái đồng thời bé muốn bắt chước bố hoặc mẹ - người đồng giới với mình. Ở độ tuổi mầm non, trẻ bắt đầu có những câu hỏi về giới tính. Khi đó, đa số phụ huynh đều có tâm lý trì hoãn nói chuyện giới tính với con. Việc trì hoãn hoặc chờ đợi trẻ lớn mới nói chuyện giới tính có mặt tốt là trẻ được phát triển tự nhiên theo sở thích. Nhưng có thể trong những sở thích đó có những ý thích lệch lạc với giới tính do trẻ không được chỉ dẫn.

Lệch lạc giới tính (LLGT) là một rối loạn phức tạp mà nguyên nhân chưa được tìm thấy rõ ràng. Ngoài bất thường về hormon hoặc nhiễm sắc thể, bất thường trong quá trình người mẹ mang thai… người ta nhận thấy có những vấn đề về gia đình như sự thiếu vắng vai trò của người cha hoặc mẹ trong gia đình, hoặc cha mẹ có vấn đề tâm lý. Ở trẻ nhỏ, chưa thể vội vã kết luận một đứa trẻ bị LLGT nếu chỉ dựa trên những biểu hiện bên ngoài. Đó chỉ nên gọi là dấu hiệu LLGT. Nhưng dấu hiệu này không được phát hiện và can thiệp sớm có thể đẩy trẻ phát triển giới tính lệch lạc khi lớn.

Dấu hiệu LLGT có thể nhận ra từ lúc 3 tuổi ở trẻ phát triển sinh dục bình thường với những dấu hiệu báo động cần lưu ý như: Trẻ không biết giới tính của mình khi sinh nhật tròn 3 tuổi. Trẻ luôn nói thích giới tính đối lập. Trẻ luôn phủ nhận bộ phận sinh dục của mình. Trẻ nghĩ là bộ phận sinh dục khác giới sẽ được phát triển trong cơ thể của mình.

Nếu thấy một trong các dấu hiệu trên thì cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra y khoa và khám tâm lý. Các bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, tìm hiểu nguyên nhân và có những chẩn đoán chính xác cũng như đưa ra hướng điều trị cụ thể.

Để phòng ngừa LLGT, cần giáo dục cho con về giới tính và những vấn đề về giới phù hợp với từng lứa tuổi, đặc biệt là khi trẻ vào tuổi dậy thì. Cha mẹ cần tìm hiểu kỹ để có thể truyền đạt tốt. Giúp con vượt qua những stress của đời sống, muốn như vậy hãy là bạn của con. Hơn thế, hãy giáo dục cho con bạn phương cách đối phó với những cạm bẫy về tình dục đồng giới.

THỤC ANH

Dùng khí dung có lợi gì?

Xin hỏi, dùng khí dung có lợi gì? Và dùng nhiều thì có ảnh hưởng đến hệ hô hấp của trẻ không? Cảm ơn bác sĩ.

(Leha1983@gmail.com)

Khí dung là dùng máy xông hơi thuốc dưới dạng sương mù - là một trong các biện pháp điều trị tại chỗ cho các bệnh lý thuộc niêm mạc đường hô hấp như viêm mũi họng, viêm thanh quản, viêm khí - phế quản, viêm mũi xoang. Khi xông hơi thuốc dưới dạng sương do máy tạo ra sẽ được đẩy bám dính vào lớp lông chuyển của niêm mạc đường hô hấp tác dụng trực tiếp lên những chỗ viêm nhiễm nên có tác dụng nhanh nhưng thời gian duy trì thuốc ngắn. Tuỳ từng bệnh mà thầy thuốc sẽ dùng những loại máy xông khác nhau (máy xông trong tai mũi họng hoặc máy xông cho các bệnh lý của phổi) cũng như các loại thuốc khác nhau. Một số thuốc hay được sử dụng là kháng sinh, chống viêm, giãn phế quản, thuốc có tinh dầu… dạng dịch có thể kết hợp kháng viêm có corticoid. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc khí dung phải có chỉ định và theo dõi của thầy thuốc. Thời gian khí dung thường từ 5-7 ngày. Điều lưu ý là những bệnh lý mà trẻ mắc phải 80% là do virut nên thường chỉ dùng các thuốc chữa triệu chứng như hạ sốt, giảm ho nhóm long đờm, chống ngạt tắc mũi… để cơ thể trẻ có khả năng tự sản sinh ra kháng thể chống lại các bệnh lý này. Chỉ sử dụng kháng sinh khi có bội nhiễm vi khuẩn. Việc dùng kháng sinh bằng đường khí dung so với dùng thuốc kháng sinh đường uống sẽ có lợi là thuốc tác động trực tiếp tại chỗ, trẻ không bị nôn như dùng đường uống… Tốt nhất mỗi khi trẻ bị bệnh cần đưa đi khám bác sĩ chuyên khoa để được kê đơn dùng thuốc phù hợp và phải tuyệt đối làm theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

BS. Trần Kim Anh

7 mẹo giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ

Dưới đây là những mẹo giúp bạn giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ

Đạp xe

Đạp xe hoặc trong phòng tập gym hoặc trên đường phố ít nhất 20 phút mỗi ngày vì xe đạp là một trong bài tập tim mạch giúp ngăn ngừa đau tim và đột quỵ.

Ăn sô cô la đen

Ăn sô cô la đen với số lượng hạn chế, ít nhất vài lần mỗi tuần vì các chất chống oxy hóa trong sô cô la đen có thể ngăn ngừa hình thành cục máu đông trong tim và não.

Uống bia

Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng uống một cốc bia mỗi ngày có thể làm giảm hàm lượng cholesterol và giúp tim khỏe mạnh.

Các chế phẩm bổ sung vitamin B

Dùng các chế phẩm bổ sung mỗi ngày vì loại vitamin này được cho là giúp dự phòng cục máu đông và do vậy làm giảm nguy cơ bệnh tim và đột quỵ.

Bữa sáng nhiều chất xơ

Ăn bữa sáng với nhiều chất xơ có thể giúp giảm cholesterol và do vậy phòng ngừa bệnh tim và đột quỵ.

Hạt lanh

Bổ sung hạt lanh hoặc dầu hạt lanh trong chế độ ăn vì axit béo omega-3 trong hạt lanh được cho là giúp ngăn ngừa bệnh tim và đột quỵ.

BS Thu Vân

(Theo Univadis/ Boldsky)

10 dấu hiệu cảnh báo bệnh đái đường

Đây là bệnh thuộc nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa, được đặc trưng bởi lượng đường tăng trong máu, kết quả ảnh hưởng đến chất lượng sống và tăng nguy cơ tổn thương thần kinh tim mạch. Điều đáng lo ngại nhất là nhiều người thường bỏ qua, ít quan tâm vì dễ nhầm với các bệnh thông thường khác.

Vì vậy điều quan trọng cần biết những dấu hiệu cảnh báo của bệnh để thăm khám bác sĩ và làm các xét nghiệm cần thiết. Sau đây là 10 dấu hiệu chính cảnh báo bệnh đái đường

1 - Đi tiểu thường xuyên

Đi tiểu thường xuyên có thể do nhiễm trùng đường tiểu hoặc do uống nhiều nước. Tuy nhiên nếu bạn không tìm ra được nguyên nhân và đi tiểu nhiều hơn bình thường có thể là dấu hiệu của bệnh đái đường. Điều này có nghĩa thận phải làm việc nhiều hơn để thải lượng đường thừa.

2 - Cảm giác khát

Triệu chứng này có liên quan với đi tiểu nhiều. Do đi tiểu thường xuyên, cơ thể trở nên mất nước, làm cho bạn cảm thấy rất khát nước

3 - Đói cồn cào

Do lượng insulin trong máu không ổn định nên các tế bào cơ thể không có đủ năng lượng để thực hiện các hoạt động hàng ngày. Cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tìm kiếm thêm nguồn năng lượng, dẫn đến những cơn đói cồn cào, khó chịu.

4 - Khô miệng

Khô miệng gây cảm giác khó chịu và một trong những dấu hiệu cảnh báo sức khỏe có vấn đề. Đây không chỉ là dấu hiệu mất nước, mà còn là dấu hiệu cảnh báo đái đường type 2. Những thay đổi về da tạo thuận lợi cho vi khuẩn và tăng nguy cơ mắc các bệnh về nướu và răng.

5 - Mệt mỏi

Mệt mỏi quá mức hoặc mãn tính là dấu hiệu không được bỏ qua dù trong tình huống nào. Ở bệnh nhân đái tháo đường, tế bào cơ thể rất khó hấp thụ glucose dẫn đến sự thiếu hụt năng lượng trong cơ thể khiến bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi và khó chịu, mệt mỏi càng tăng khi phải đi tiểu đêm.

6 - Các vấn đề về mắt

Mắt là một trong những bộ phận trong cơ thể bị tác động nhiều nhất bởi bệnh đái đường, lượng đường trong máu cao đã ảnh hưởng đến mắt. Điều này gây nên nhìn mờ, đặc biệt khi không kiểm soát được bệnh gây giảm thị lực hoàn toàn.

7 - Nhiễm trùng

Do vi khuẩn, vi rút, nấm phát triển tốt trong môi trường có lượng đường máu cao và nhiễm trùng là biểu hiện thường gặp. Nhiễm nấm âm đạo Candida, nhiễm nấm ở da, nhiễm trùng đường tiết niệu là những dấu hiệu thường gặp ở bệnh nhân đái đường.

8 - Cảm giác tê hoặc ngứa các đầu chi

Các biểu hiện này do bệnh đái đường ảnh hưởng đến các dây thần kinh. Tê hoặc ngứa ran có thể xảy ra nhiều lần và thường kèm theo cảm giác đau, viêm. Nếu vấn đề không được kiểm soát đúng mức, các tổn thương thần kinh có thể là vĩnh viễn và gây nên những rối loạn nghiêm trọng khác.

9 - Giảm hoặc tăng cân không có lý do

Giảm hoặc tăng cân không rõ lý do vì không có khả năng sử dụng insulin do đái đường gây nên. Ngăn cản glucose đi vào trong tế bào lúc đó cơ thể sẽ sử dụng protein từ các cơ để bù đắp năng lượng. Do cơ thể mất khả năng hấp thụ glucose và đi tiểu thường xuyên, bệnh nhân đái đường (thường là đái đường type 1) dễ bị sụt cân nhanh chóng. Tuy nhiên trong một số trường hợp sẽ gây phản ứng ngược lại, tăng cảm giác thèm ăn (thức ăn ngọt) và gây tăng cân.

10 - Chậm liền sẹo

Một điều đáng chú ý là vết thương chậm liền sẹo. Do lượng đường cao trong máu đã làm tổn thương các tĩnh mạch, động mạch, điều này gây ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển máu đến các tế bào giúp làm lành vết thương.

Tóm lại, điều quan trọng và cần thiết nên có chế độ ăn, lối sống lành mạnh đặc biệt là đái đường type 2. Thêm vào đó tránh thừa cân, béo phì, hút thuốc lá, tránh nhàn rỗi, tránh các chất béo bão hòa, chất ngọt và thực phẩm chế biến sẵn…để có cuộc sống vui khỏe mỗi ngày!

Bs Ái Thủy

(Theo Amelioretasante.com)

Chảy máu mũi vào buổi sáng, xử lý ra sao?

Mặc dù chảy máu mũi có thể ảnh hưởng đến bất kỳ lứa tuổi nào, nhưng phổ biến hơn ở trẻ từ 2 đến 10 tuổi và người lớn từ 50 đến 80 tuổi. Nên tìm hiểu nguyên nhân và xử trí ban đầu tại nhà trước khi có can thiệp y tế nếu cần thiết.

Nguyên nhân gây ra chảy máu mũi vào buổi sáng

Không khí khô: Không khí khô hoặc từ bên ngoài hoặc trong nhà sưởi ấm, có thể làm khô lớp niêm mạc của mũi, dẫn đến tổn thương niêm mạc mũi và gây ra chảy máu cam. Có thể làm giảm độ khô của môi trường bằng cách sử dụng máy làm ẩm không khí hoặc sử dụng nước muối sinh lý nhỏ mũi để giúp làm ẩm bên trong mũi.

Thói quen lạm dụng quá mức thuốc chống nghẹt mũi: Xì mũi quá mức có thể khiến rách mô và gây chảy máu mũi. Việc sử dụng thuốc thông mũi khi cảm lạnh có thể là thủ phạm khác gây chảy máu mũi. Những thuốc thông mũi này có thể làm khô và kích thích niêm mạc mũi, dẫn đến chảy máu, đặc biệt nếu lạm dụng quá mức.

Ăn những thực phẩm giàu vitamin C, kẽm để vững thành mạch.

Những rối loạn sức khoẻ là yếu tố nguy cơ: Các chứng dị ứng, cảm lạnh và nhiễm trùng có thể là những tình trạng gây ra chứng chảy máu mũi vào buổi sáng. Thông thường, nhiễm trùng hô hấp trên hoặc dị ứng mũi có thể dẫn đến chảy máu mũi vào buổi sáng do viêm niêm mạc mũi. Các tình trạng sức khoẻ khác như bệnh thận hoặc gan, nghiện rượu có thể làm giảm khả năng đông máu, dẫn đến chảy máu mũi. Tình trạng bệnh tim mạch như tăng huyết áp hoặc suy tim sung huyết có thể gây chảy máu mũi. Cơn tăng huyết áp ác tính có thể gây ra chảy máu cam, khó thở, nhức đầu dữ dội.

Thuốc men: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng đông máu và dẫn đến chảy máu mũi, như thuốc chống viêm không steroid (NSAID), aspirin, hoặc thuốc chống đông. Nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng các loại thuốc vừa nêu, đặc biệt nếu có tiền sử chảy máu mũi, bác sĩ có thể tìm một loại thuốc thay thế.

Lệch vách ngăn mũi: Lệch vách ngăn mũi có thể làm tăng nguy cơ chảy máu cam. Nếu bề mặt vách ngăn mũi khô, vách ngăn lệch cũng dễ làm cho các tác nhân lạ từ bên ngoài tiếp cận với các hốc mũi và có thể dẫn đến thương tổn, tắc nghẽn, gây nhiễm trùng mũi và chảy máu mũi.

Khi nào cần can thiệp y tế?

Không cần phải đến ngay bác sĩ nếu chảy máu mũi vào buổi sáng lần đầu. Tuy nhiên, điều này lại rất cần thiết nếu bạn đang dùng chất chống đông máu hoặc bị rối loạn đông máu như bệnh hemophilia... Khi bị chảy máu cam thường xuyên, chảy máu mũi xảy ra ở trẻ dưới hai tuổi, hoặc có các triệu chứng thiếu máu, da nhợt nhạt, tim đập nhanh và thở dốc, cần đi khám bác sĩ.

Cách xử trí chảy máu mũi vào buổi sáng

Xử trí chảy máu cam vào buổi sáng khá dễ dàng để làm với các hướng dẫn đơn giản và một số biện pháp khắc phục tại chỗ.

Hướng dẫn chung: Ấn trực tiếp vào cánh mũi của lỗ mũi có chảy máu có thể là một cách để ngăn chặn chảy máu mũi hữu hiệu. Giữ mũi đóng kín khoảng 10 phút, thở bằng miệng, để máu cầm tự nhiên. Đừng thả tay quá thường xuyên để kiểm tra xem máu ngừng chảy chưa. Máu cần thời gian để tạo cục máu đông. Thả tay quá sớm hoặc quá thường xuyên có thể khiến máu chảy kéo dài và khó cầm.

Đặt một miếng vải ẩm ướt và lạnh trên sống mũi cũng có thể mang lại tác dụng cầm máu. Tương tự, đồ uống lạnh hay ăn kem cũng có tác dụng nhất định.

Cố gắng không hỉ mũi trong 24 giờ và tránh vận động quá mức ít nhất 2 giờ đồng hồ sau khi cầm máu, vì có thể gây chảy máu mũi tái phát.

Các biện pháp ngăn chặn khác

Thay đổi chế độ ăn uống. Nếu bạn bị chảy máu mũi thường xuyên, hãy thử thực hiện những điều chỉnh chế độ ăn uống sau đây: Ăn nhiều chất sắt để tạo hemoglobin của hồng cầu. Ăn thực phẩm giàu vitamin C giúp tạo ra collagen cho tổ chức mô cơ thể. Ăn nhiều vitamin K để giúp mau đông máu. Ăn thực phẩm giàu kẽm hoặc bổ sung kẽm để giúp tăng vững bền mạch máu.

Hạn chế việc sử dụng thuốc chống viêm NSAID và thuốc chống đông khác, kiểm soát tốt huyết áp và bỏ thuốc lá. Bạn cũng có thể thêm một máy làm ẩm trong nhà để duy trì nhiệt độ thích hợp trong phòng ngủ khi tời tiết khô lạnh.

BS. Thanh Hoài

Làm sao để biết dấu hiệu sốt xuất huyết cảnh báo?

Mẹ em cho biết em bị sốt năm ngày qua, mới đầu em sốt cao lắm, kêu nhức đầu hoài, uống thuốc không giảm, tới chừng thấy cháu mệt và ói dữ quá nên mới đưa vào bệnh viện. Bác sĩ khám, cho làm xét nghiệm và chẩn đoán em Q. bị sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo ngày thứ 5. Mẹ em lo lắng hỏi bác sĩ làm sao nhận biết dấu hiệu nào là cảnh báo?

Bác sĩ giải thích cháu Q. sốt và ói nhiều, tay chân mát là những dấu hiệu quan trọng để biết bé đang ở giai đoạn cảnh báo trước khi bước vào biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết.

Về chuyên môn, Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo bao gồm các triệu chứng của sốt xuất huyết Dengue, kèm theo các dấu hiệu cảnh báo sau: Vật vã, lừ đừ, li bì; Đau bụng vùng gan hoặc ấn đau vùng gan; Gan to > 2 cm; Nôn nhiều; Xuất huyết niêm mạc; Tiểu ít; Xét nghiệm máu: Hematocrit tăng cao, Tiểu cầu giảm nhanh chóng. Thời gian từ lúc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo cho tới lúc biến chứng nặng của bệnh như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng... được tính bằng giờ, cho nên phát hiện sớm và can thiệp kịp thời rất quan trọng quyết định tới vấn đề sống còn của bệnh nhân.

Nguyên nhân của dấu hiệu cảnh báo là do cơ thể bắt đầu mất khả năng tự điều chỉnh khi cơ thể bị tổn thương như: Khi hiện tượng thất thoát huyết tương xảy ra quá nhiều, làm giảm tưới máu đến não, làm giảm cung cấp o xy cho não sẽ gây cho người bệnh có dấu hiệu vật vã, lừ đừ, li bì; đau bụng nhiều là do hiện tượng thất thoát huyết tương ra khỏi lòng mạch máu làm màng bao gan bị căng to ra gây đau vùng gan, bị tràn dịch màng bụng, xuất huyết trong đường tiêu hóa, viêm hạch mạc treo do siêu vi, tắc mạch máu nội tạng do rối loạn đông máu, tụ dịch sau phúc mạc quanh thận…. Xuất huyết nhiều là do rối loạn đông máu, suy tế bào gan, giảm tiểu cầu...

Do đó khi người bệnh được chăm sóc tại nhà hay đang nằm theo dõi tại bệnh viện, bà con mình luôn luôn theo dõi các dấu hiệu cảnh báo kể trên để báo với nhân viên y tế kịp thời. Để bà con khỏi quên, các cơ sở y tế cần in tờ rơi và tuyên truyền, giải thích trực tiếp cho bà con nắm chắc, rồi in thành bảng chữ to treo trên tường của buồng bệnh, động viên nguời nhà và người bệnh hợp tác với thầy thuốc cùng chăm sóc và điều trị tốt nhất cho bệnh nhân sốt xuất huyết.

BS. Nguyễn Thành Úc

Cách phát hiện sớm sốt xuất huyết ở trẻ

Vì vậy, cần nhận biết sớm trẻ mắc bệnh để có hướng xử trí tránh xảy ra biến chứng nguy hiểm.

Nguyên nhân sốt xuất huyết gia tăng mạnh

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Miền Bắc năm nay ít ngày rét, mưa nắng thất thường, trong khi miền Nam thì mùa mưa đến sớm, thêm vào đó đô thị hóa nhanh chóng làm cho muỗi càng dễ phát triển và giao lưu đi lại cũng là điều kiện thuận lợi cho SXH lan truyền nhanh.

Tại sao SXH lại gia tăng ở trẻ em?

SXH là bệnh gây ra bởi virut Dengue nên được gọi là sốt xuất huyết Dengue (SXHD). Đây là bệnh truyền nhiễm, cấp tính gặp ở mọi lứa tuổi nhưng trẻ em dễ mắc hơn do trẻ có những đặc thù riêng. Trẻ em hầu hết chưa có kháng thể chống lại SXHD, trừ một số trẻ (nhất là trẻ lớn) đã có lần mắc bệnh này, hơn nữa cho đến nay chưa có vắc-xin để phòng bệnh. Trong khi đó, virut Dengue gây bệnh SXH có 4 typ huyết thanh (D1 - D4), con người có thể mắc cả 4 typ huyết thanh, nếu đã mắc bệnh thuộc typ D1, vẫn có thể mắc typ D2, typ D3 hoặc typ D4. Do chưa có kháng thể lại dễ bị muỗi đốt, nếu việc phòng muỗi đốt không tốt (lúc trẻ chơi, lúc ngủ, lúc bú hoặc lúc ăn), nguy cơ trẻ mắc SXHD là rất cao. Trẻ càng ở nhiều trong nhà có nhiều muỗi, nhất là vùng đang có SXHD và có muỗi vằn truyền virut Dengue, trẻ sẽ có nguy cơ rất cao mắc bệnh SXHD.

Sốt cao liên tục là triệu chứng phát bệnh ban đầu của sốt xuất huyết.

Cần lưu ý là muỗi Aedes có 2 loại đều mang mầm bệnh virut Dengue và đều có thể truyền mầm bệnh cho người lành khi chúng đốt và hút máu của họ, đó là Aedes aegypti (muỗi vằn) và Aedes albopictus (muỗi hổ châu Á) gọi chung là muỗi vằn. Muỗi vằn đều đốt và hút máu cả ban ngày, cả ban đêm, đặc biệt là sang sớm và chiều muộn.

Cách nhận biết sớm bệnh sốt xuất huyết ở trẻ

Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn biến qua 3 giai đoạn, đó là: Giai đoạn khởi phát: bệnh sốt cao đột ngột liên tục từ 38-39 độ. Trẻ bứt rứt, quấy khóc, nôn trớ, chán ăn, da sung huyết, nhức đầu, đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt (trẻ lớn mới nhận biết được), có chấm xuất huyết dưới da. Có thể xuất huyết tiêu hóa (nôn ra máu, đi ngoài ra máu), số lượng bạch cầu giảm, số lượng tiểu cầu bình thường hoặc giảm dần (xét nghiệm máu).

Giai đoạn tiếp theo thường vào ngày thứ 3-7 của bệnh. Đây là giai đoạn cần hết sức cẩn thận vì rất nguy hiểm (trẻ có thể còn sốt hoặc đã giảm sốt), vì trẻ có thể bị tràn dịch màng phổi, màng bụng, phù nề mi mắt, gan to. Đặc biệt có thể bị thoát huyết tương và nếu thoát huyết tương nhiều sẽ dẫn đến sốc với các biểu hiện như vật vã, bứt rứt, ngủ li bì mê man, lạnh đầu chi, da lạnh ẩm, tiểu ít. Giai đoạn này bắt đầu xuất hiện xuất huyết được thể hiện như các mảng bầm tím, xuất huyết dưới da, mạch nhanh nhỏ và lúc này sẽ bị tụt huyết áp hoặc huyết áp của trẻ không đo được. Đồng thời, trẻ có thể bị xuất huyết ở niêm mạc (chảy máu mũi, chân răng...) hoặc có thể xuất huyết nội tạng (tiểu ra máu...). Một số trường hợp trẻ không thấy có dấu hiệu xuất huyết nhưng trẻ vẫn dễ bị tử vong nếu bị sốc với những biểu hiện như tụt huyết áp, giảm thân nhiệt, giảm tri giác. Trường hợp nặng có thể bị rối loạn đông máu, tiểu cầu giảm.

Giai đoạn hồi phục: Nếu qua được giai đoạn kịch phát, trẻ sẽ dần dần được hồi phục (thường sau giai đoạn nguy hiểm 48-72 giờ), trẻ hết sốt, tình trạng tốt lên, thèm ăn, huyết áp ổn định và tiểu nhiều. Khi xét nghiệm máu, số lượng tiểu cầu trở về bình thường, số lượng bạch cầu tăng.

Người lớn cần lưu ý đối với trẻ

Thứ nhất, nếu một người đang ở trong vùng có dịch SXH hoặc từ vùng dịch về, thấy sốt cao đột ngột, đau mỏi cơ khớp, đau nhức hố mắt (trẻ lớn), kèm theo da sung huyết, phát ban hoặc có kèm thêm chảy máu cam, chảy máu chân răng, nên nghĩ đến bị mắc bệnh SXH. Đối với một số trẻ em, nếu vừa có các triệu chứng nêu trên, kèm theo đau bụng càng phải hết sức chú ý đề phòng SXH bị sốc.

Thứ hai, khi đã có dấu hiệu sốc xảy ra, đặc biệt là trẻ em, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Thứ ba, khi nghi là SXH nhưng chưa kịp đưa người bệnh đi khám được (vì một lý do đặc biệt nào đó), cần làm giảm thân nhiệt bằng cách lau mát cho trẻ (nước để lau mát cho trẻ thấp hơn nhiệt độ của trẻ 2 độ), đặc biệt là trẻ nhỏ, ở các vùng có động mạch lớn đi qua như trán, nách, bẹn (không được chườm lạnh hoặc nước đá). Nếu đã lau mát nhiều lần, liên tục mà thân nhiệt không thuyên giảm, vẫn trên 38 độ, hãy nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu. Tuyệt đối không dùng thuốc aspirin hoặc biệt dược có chứa aspirin hoặc ibuprofen để hạ nhiệt cho trẻ. Bởi vì, các loại thuốc này sẽ làm cho bệnh nhi chảy máu nặng thêm và có thể đưa đến tử vong. Lý do là khi đã bị xuất huyết mà dùng thuốc aspirin, ibuprofen càng làm cho rối loạn đông máu tăng lên dẫn đến máu khó đông, gây ra chảy máu nặng kéo dài và không cầm được.

Thứ tư, khi bị SXH sẽ làm trẻ mất nước, chất điện giải do sốt và thoát huyết tương cho nên rất cần được bù đắp sự thiếu hụt đó, bằng cách uống dung dịch oresol (ORS) hoặc nước gạo rang, nước ép hoa quả, sữa khi chưa thể đưa trẻ đến cơ sở y tế được. Với trẻ đang bú mẹ, cần tăng thời gian và số lần cho bú. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp tình thế, tạm thời phải khẩn trương cho trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán xác định và có hướng xử trí kịp thời tránh để biến chứng xảy ra.

Phòng SXH tốt nhất là không để muỗi đốt, tăng cường diệt muỗi và diệt bọ gậy (lăng quăng) bằng mọi biện pháp từ dân gian đến dùng hóa chất (phun thuốc, hương muỗi) và cần đông đảo người dân tích cực tham gia. Bởi vì không có muỗi, không có bọ gậy (lăng quăng) sẽ không có SXH.

ThS.BS. Bùi Mai Hương